Wernisaż malarstwa Marca Chagalla

MARC CHAGALL (1887-1985)
Gdy na początku lat 50-tych XX wieku Marc Chagall rozpoczynał pracę nad Verve, cyklem kolorowych litografii na tematy biblijne, był już autorem wielu czarno-białych rysunków publikowanych w wydawnictwach Cassirera w Berlinie  i Vollarda w Paryżu. W latach 30-tych  stworzył cykl 105 rysunków nawiązujących do tej tematyki, wydanych dopiero w 1957 roku, czyli rok później niż litografie kolorowe  Verve, co świadczy o długotrwałym zainteresowaniu artysty Biblią. Pismo święte było także inspiracją do wykonywanych witraży w kościołach  i katedrach na całym świecie. We wspaniałych poetyckich kompozycjach możemy znaleźć powracające sceny z Verve, których koloryt  potęguje w witrażach naturalne oddziaływanie światła.
Odwołując się do symboliki judaistycznej, pokazał w swoich wizjach związki  Starego i Nowego Testamentu. Odnajdujemy tu również motywy i formy zaczerpnięte z ojczyzny artysty – Białorusi, reminiscencje ikon kościoła prawosławnego oraz sceny folklorystyczne tworzące fascynującą poezję obrazów. Artysta przedstawia charakterystyczne dla swojej twórczości postacie i formy unoszące się ponad ziemią niczym anioły. Jego malarstwo jest pełne uroku i poezji, delikatne, sugestywne, ulotne. Powiedział kiedyś: – Nasz cały świat wewnętrzny jest rzeczywistością – może nawet bardziej rzeczywistą niż świat, który widzimy. Na tym polega właśnie geniusz Chagalla. Tworzył nową, własną rzeczywistość, która była mistycznym przesłaniem, wypływającym z głębi duszy aktem wiary.
W ilustracjach do tematów biblijnych dostrzegamy wiele elementów jego języka  symboli. Dawid, Abraham i Izaak, Mojżesz i Dziesięć Przykazań, głowy aniołów zostały namalowane w sposób symultaniczny, łączący w jednym przedstawieniu różne obrazy tych samych rzeczy, różne ich aspekty. Artysta potęguje w ten sposób wrażenie istnienia i nakładania się na siebie różnych sfer czasoprzestrzeni, przenikania się różnych rzeczywistości.
Stosowane przez Chagalla barwy wiążą się z określoną symboliką. Artysta często posługiwał się intensywnym kolorem niebieskim, co stało się nawet jedną z charakterystycznych cech jego malarstwa. Z barwą tą wiążą się treści mistyczne, odnoszące się do Absolutu, wskazujące na obecność Boga. Kolorem żółtym artysta akcentował ludzkie przeżycia, także doświadczenie kontaktu z Bogiem. Kolor zielony przedstawia nowy element wynikający z połączenia tych obydwu żywiołów (niebieskiego i żółtego). Kolor ten został wybrany  przez artystę do kompozycji tematów z Nowego Testamentu. Tam, gdzie przedstawiał sceny ze Starego Testamentu, wykorzystał kolor żółty i niebieski. Kolor zielony pojawia się również tam, gdzie łączą się ze sobą dwie ludzkie postacie. Połączenie dwóch kolorów – niebieskiego i żółtego – oznacza powstanie nowej wartości, czegoś, co wcześniej nie istniało. Posługując się zielenią artysta ukazuje także otoczone kwiatami pary zakochanych lub nowożeńców.
Symboliczne znaczenia niosą niektóre stosowane przez Chagalla, powtarzające się w różnych konfiguracjach motywy: ryby, drabiny oraz półksiężyc, który możemy dostrzec w pozach i kształtach ludzkich ciał. Wszystkie nawiązują do procesu przemiany, nawrócenia, albo też ilustrują dokonującą się właśnie zmianę lub ewolucję ludzkich poglądów i uczuć. Wygięte w półksiężyc postacie mają często ręce wyciągnięte do przodu, co symbolizuje przyjęcie lub zwrócenie się do Boga.
Nigdy jednak biblijne wizje Chagalla nie ograniczają się tylko do nieszczęść, gwałtu, grzechu, ofiary czy prześladowań. Pokazują także drogę wyjścia z ciemności, drabinę do nieba, zwrócenie się ku Bogu lub nadzieję na przyszłe szczęście. Artyście udało się za pomocą poezji i koloru oraz symboliki obrazów w genialny sposób wyrazić swoją miłość do Boga i ludzi. Jego dzieła dają nam nadzieję, pocieszenie i wiarę, że kiedyś opuścimy dolinę łez i podążymy ku światłości. Jego twórczość jest modlitwą, którą artysta odmawia za nas, i w której pozwala nam brać udziału.
Heinz Ess, Deleiden

Serdecznie zapraszamy na otwarcie ekspozycji 8 października 2018 (poniedziałek) o godz. 12.15. Można ją będzie oglądać do 31 października w godzinach pracy ośrodka. Wystawa pochodzi ze zbiorów giżyckiego kolekcjonera sztuki Dariusza Matyjasa, prezesa Mazurskiej Fundacji Sztuki „Art Progress”.